Featured

Trwa konserwacja pomnika upamiętniającego Bitwę pod Kobylanką

Redakcja ZLUBACZOWA.PL Inne 12 wrzesień 2025

Centrum Kultury i Sportu w Cieszanowie realizuje prace konserwacyjne w ramach otrzymanego dofinansowania ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prace zakończą się w tym roku.

Centrum Kultury i Sportu w Cieszanowie otrzymało dofinansowanie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju – prace remontowe, badawcze, edukacyjne 2025” na prace konserwatorskie przy pomniku ofiar Bitwy pod Kobylanką. Dofinansowanie wynosi 45 tysięcy złotych, a cała wartość zadania to 62 tysiące złotych.

Celem projektu jest zatrzymanie postępujących procesów destrukcyjnych oraz przywrócenie pierwotnego stanu technicznego i estetycznego wspomnianego pomnika. Efektem końcowym będzie trwałe zabezpieczenie pomnika przed dalszymi uszkodzeniami oraz podniesienie jego walorów artystycznych i edukacyjnych, wzmacniając jego rolę jako świadectwa przeszłości.

Po zakończeniu prac konserwatorskich planowana jest organizacja wydarzenia inauguracyjnego, które połączy symboliczne otwarcie pomnika z prezentacją efektów konserwacji. Zaplanowano je na grudzień. Dodatkowo, w szkołach na terenie gminy Cieszanów odbędą się dedykowane lekcje poświęcone historii bitwy pod Kobylanką oraz samemu pomnikowi.

Jaka jest historia bitwy pod Kobylanką? W ogólnodostępnych źródłach możemy znaleźć następujący opis:

28 kwietnia 1863 roku oddział powstańczy dowodzony przez gen. Jeziorańskiego przekroczył granicę rosyjską w okolicach Rudy Różanieckiej. Poinformowany o pojawieniu się powstańców przy granicy z Austrią, wojskowy naczelnik powiatu janowskiego płk Gieorgij Miednikow wysłał 26 kwietnia około godz. 20 przeciwko nim batalion piechoty, pluton ułanów, pluton kozaków i pół sotni straży granicznej oraz dwa działa; łącznie około 1000 żołnierzy. 1 maja rano Rosjanie pod dowództwem mjr. Iwana Sternberga uderzyli w liczący 740 osób, dobrze uzbrojony, lecz posiadający za mało amunicji oddział Jeziorańskiego. Pochód Rosjan zatrzymała kompania kpt. Ignacego Zawadzkiego. Wkrótce prawe skrzydło wroga zaatakowały dwie kompanie pod dowództwem mjr. Ignacego Grudzińskiego, zmuszając Rosjan do odwrotu w kierunku Borowych Młynów. Według relacji Tomasza Winnickiego oddział powstańczy liczył 332 żołnierzy piechoty, 69 kawalerzystów. A stan amunicji na cały oddział wynosił 5800 ładunków. Rosjanie nie darowali porażki. Wkrótce wojska rosyjskie wzmocniono czterema kompaniami piechoty mjr. Jakowa Ogolina oraz oddziałem mjr. Iwana Czerniawskiego. Siły rosyjskie liczyły ponad 2000 osób. Gen. Jeziorański również uzupełnił braki amunicji, o których przekonał się wizytujący obóz po ostatnim zwycięstwie książę Adam Sapieha. Dołączyły również do niego dwa pododdziały kawalerii kpt. Alberta Potockiego i Karola Sieniawskiego, a także członkowie rozbitego oddziału Marcina Borelowskiego. Wzmocniono obwarowanie obozu. Wszystkie drogi do obozu zostały zabarykadowane. Problemem pozostawała jednak prawie trzykrotna przewaga wroga. 6 maja rano Rosjanie zaatakowali obóz powstańców z lewego skrzydła. Wkrótce udało im się zepchnąć wojska powstańcze w kierunku głównych umocnień. Jeziorański pchnął w bój posiłki gen. Józefa Śmiechowskiego. Sam Jeziorański wsławił się poprowadzeniem brawurowego ataku na bagnety, zdawszy wcześniej dowództwo gen. Aleksandrowi Waligórskiemu. Podczas bitwy gen. Waligórskiego na krótko zastąpił i dowodził jednym z natarć major hr. Eduard Nyáry. W godzinach popołudniowych wojska rosyjskie zmuszone zostały do odwrotu.

Jak pomnik wyglądał przed remontem i jak zmienia się w jego trakcie? Zachęcamy do zapoznania się z galerią zdjęć dołączoną do niniejszego artykułu.

Zadanie „Prace konserwatorskie – Pomnik ofiar bitwy pod Kobylanką” zostało dofinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju – prace remontowe, badawcze, edukacyjne 2025” kwotą 45 000 złotych. Całkowita wartość zadania to 62 000 złotych. Pozostałe środki stanowią dotację celową przyznaną Centrum Kultury i Sportu w Cieszanowie przez Gminę Cieszanów.